Od czas\u00f3w dier Fenicjan i drakkar\u00f3w Wiking\u00f3w, jednostki p\u0142ywaj\u0105ce troszk\u0119 si\u0119 unowocze\u015bni\u0142y…<\/p>\n
W du\u017cej mierze dotyczy to wszechobecnej elektryki i elektroniki. Dzisiaj ka\u017cdy jacht, czy to \u017caglowy czy motorowy ma co najmniej kilkana\u015bcie urz\u0105dze\u0144 elektrycznych. Wida\u0107 to po standardowych tablicach – wersja dwunastoprze\u0142\u0105cznikowa to w zasadzie minimum.<\/p>\n
Jak to mo\u017cliwe spytacie.<\/p>\n
Prosz\u0119 bardzo: o\u015bwietlenie, lod\u00f3wka, GPS, chartploter, instrumenty, o\u015bwietlenie kompasu, \u015bwiat\u0142a nawigacyjne, \u015bwiat\u0142o kotwiczne, \u015bwiat\u0142o silnikowe, o\u015bwietlenie pok\u0142adu, pompa z\u0119zowa, pompa wody s\u0142odkiej. To ju\u017c dwana\u015bcie. A gdzie gniazdo 12V np. do laptopa, AIS, radar, echosonda, radiostacja VHF, radio, ogrzewanie, wentylacja komory silnika, wentylacja jachtu, pompa do \u015bciek\u00f3w, pompa do mycia pok\u0142adu, pompa do odprowadzania wody z prysznica, syrena ostrzegawcza. Id\u0105c dalej w stron\u0119 komfortu dodamy: ogrzewanie Webasto, winda kotwiczna, ster strumieniowy (nie rzadko dwa), elektryczny kabestan (lub kilka), elektryczna toaleta (na Fayce dwie), zasilanie czujnik\u00f3w p\u0142yn\u00f3w, inwerter, fishfinder (gdy kto\u015b powa\u017cnie w\u0119dkuje), szperacz, kamera cofania, kamera podczerwieni (niezast\u0105piona przy nocnym cumowaniu) , zamra\u017carka, ekspres do kawy, czajnik, autopilot, system audio, router WiFi, system alarmowy, radiostacja na fale d\u0142ugie, dedykowany komputer nawigacyjny, na jachtach motorowych – system stabilizacji – tzw. trimtaby, wycieraczki do okien, o\u015bwietlenie podwodne (lanserski bajer, ale ludziska montuj\u0105), elektryczne zawory spustowe (Fayka ma dwa), pompa transferowa do paliwa (czasami jest konieczne stosowanie tzw zbiornika rozchodowego), telefon satelitarny, \u0142adowanie r\u0119cznych VHF, zasilanie anteny telewizyjnej, antena telewizji satelitarnej (wcale nie tak rzadko spotykana), pompa cyrkulacyna cieplej wody, kostkarka do lodu. Nad\u0105\u017cacie? Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t cztery rodzaje urz\u0105dze\u0144 wymienione ot tak, praktycznie jednym tchem.<\/p>\n
Wi\u0119c dlaczego na jachcie jest to takim problemem, skoro w domu ka\u017cdy ma kilkadziesi\u0105t urz\u0105dze\u0144 i nikt nie robi z tego tematu?<\/p>\n
Powod\u00f3w jest kilka.<\/p>\n
Po pierwsze – wiele urz\u0105dze\u0144 jachtowych ma istotne znaczenie dla bezpiecze\u0144stwa, czy nawet \u017cycia za\u0142ogi. Gdy w domu zepsuta mikrofal\u00f3wka wywali nam w nocy korki to si\u0119gniemy po latark\u0119, od\u0142\u0105czymy mikrofal\u00f3wk\u0119 z gniazdka i w\u0142\u0105czymy bezpiecznik. I po k\u0142opocie. Ta sama sytuacja podczas nocnego podej\u015bcia do skalistego brzegu portu w Faro, gdzie falochron naje\u017cony gwiazoblokami tylko czyha na nasz jachcik, a zepsuta lampka wywala nam ca\u0142y pr\u0105d \u0142\u0105cznie z nawigacj\u0105, mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em sporego stresu dla kapitana i za\u0142ogi.<\/p>\n
I dobrze je\u015bli tylko stresu…<\/p>\n
Dlatego na jachcie KA\u017bDE urz\u0105dzenie musi by\u0107 na swoim w\u0142asnym bezpieczniku. W\u00f3wczas zepsuta lampka wywala sw\u00f3j bezpiecznik, a nie wsp\u00f3lny i reszta urz\u0105dze\u0144 dzia\u0142a bez problemu.<\/p>\n
Drugi pow\u00f3d – to oszcz\u0119dno\u015b\u0107 energii – jachty przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu korzystaj\u0105 z energii zgromadzonej w akumulatorach, wi\u0119c w\u0142\u0105czanie wszystkich urz\u0105dze\u0144 niepotrzebnie czerpie z nich energi\u0119. Z tego powodu KA\u017bDE urz\u0105dzenie musi by\u0107 na swoim w\u0142asnym wy\u0142\u0105czniku.<\/p>\n
Trzeci pow\u00f3d – to oszcz\u0119dzanie urz\u0105dze\u0144. Urz\u0105dzenia jachtowe s\u0105 drogie. To ka\u017cdy wie, a amatorzy jacht\u00f3w szczeg\u00f3lnie. I jak ka\u017cde urz\u0105dzenia, podczas pracy zu\u017cywaj\u0105 si\u0119. A po co u\u017cywa\u0107 np. echosondy stoj\u0105c w marinie? Nieu\u017cywane urz\u0105dzenia trzeba wy\u0142\u0105cza\u0107. Dlatego KA\u017bDE urz\u0105dzenie musi by\u0107 na swoim wy\u0142\u0105czniku.<\/p>\n
Pow\u00f3d czwarty – podzia\u0142 urz\u0105dze\u0144 na grupy. Nie wszystkie urz\u0105dzenia s\u0105 tak samo istotne z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa \u017ceglugi. Co innego GPS, echosonda czy chartploter, a co innego antena telewizyjna, czy system audio Harman-Kardon.<\/p>\n
Z tego wzgl\u0119du akumulatory na jachtach dzielone s\u0105 na banki. Np. Fayka ma trzy banki akumulator\u00f3w. Nazwa\u0142em je SBB, EBB i DBB.<\/p>\n
Pierwszy S<\/strong>tarter B<\/strong>attery B<\/strong>ank s\u0142u\u017cy tylko i wy\u0142\u0105cznie do rozruchu silnika, nie s\u0105 do niego pod\u0142\u0105czone \u017cadne inne odbiorniki. Jest te\u017c \u0142adowany w pierwszej kolejno\u015bci. Sprawny silnik na jachcie to najwa\u017cniejsza rzecz.<\/p>\n Drugi bank E<\/strong>lectronic B<\/strong>attery B<\/strong>ank zasila wszystkie urz\u0105dzenia zwi\u0105zane z bezpiecze\u0144stwem: instrumenty, systemy nawigacji, \u015bwiat\u0142a nawigacyjne, komputer nawigacyjny, VHF’k\u0119…<\/p>\n Ostatni D<\/strong>omestic B<\/strong>attery B<\/strong>ank zasila wszystkie pozosta\u0142e urz\u0105dzenia (czasami nazywany\u00a0 akumulatorem hotelowym). Z tego wzgl\u0119du urz\u0105dzenia nie mog\u0105 by\u0107 na wsp\u00f3lnym zasilaniu.<\/p>\n Te wymogi oraz du\u017ca liczba urz\u0105dze\u0144 nastr\u0119czaj\u0105 sporo problem\u00f3w projektantom, budowniczym i u\u017cytkownikom jacht\u00f3w.<\/p>\n Wyobra\u017amy sobie jacht, kt\u00f3ry ma bateri\u0119 akumulator\u00f3w na rufie, tablice wy\u0142\u0105cznik\u00f3w i bezpiecznik\u00f3w w kabinie w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci jachtu, a \u015bwiat\u0142a nawigacyjne na dziobie i rufie. W\u00f3wczas z akumulatora id\u0105 dwa kable (plus i minus) do tablicy, a od tablicy do ka\u017cdych \u015bwiate\u0142 idzie oddzielna para przewod\u00f3w. I tak do ka\u017cdego urz\u0105dzenia. Nie mo\u017cna zrobi\u0107 tego tak jak w domu, czy mieszkaniu, gdzie kable w\u0119druj\u0105 po kolei od gniazdka do gniazdka jak lampki choinkowe. Niekiedy w celu oszcz\u0119dno\u015bci i uproszczenia po jachcie „na skr\u00f3ty” rozprowadza si\u0119 przew\u00f3d ujemny, a do tablicy prowadzi si\u0119 tylko przew\u00f3d dodatni. Taka instalacja nazywana jest jednopolow\u0105. Ma ona t\u0119 wad\u0119, \u017ce uszkodzenie przewodu „masowego” odcina ca\u0142\u0105 sekcj\u0119 jachtu. To jest cz\u0119ste zjawisko, a „szukanie masy” jest jednym z g\u0142\u00f3wnych zaj\u0119\u0107 elektryk\u00f3w jachtowych \ud83d\ude09<\/p>\n Jej przeciwie\u0144stwem jest instalacja dwupolowa – tam do ka\u017cdego urz\u0105dzenia prowadzone s\u0105 z tablicy dwa przewody dodatni i ujemny. Co wi\u0119cej oba przewody s\u0105 roz\u0142\u0105czane specjalnymi podw\u00f3jnymi wy\u0142\u0105cznikami i na ka\u017cdym przewodzie jest oddzielny bezpiecznik. Przebrn\u0105wszy przez te pierwsze rafy natrafiamy na kolejn\u0105: wielko\u015b\u0107 tablicy prze\u0142\u0105cznik\u00f3w i bezpiecznik\u00f3w. M\u00f3j kolega Volker na swoim pi\u0119knym jachcie Elowyn ma na tablicy ponad osiemdziesi\u0105t prze\u0142\u0105cznik\u00f3w. Tablica ma rozmiar prawie metra kwadratowego – nie pami\u0119tam dok\u0142adnie, ale chyba sze\u015b\u0107 kolumn prze\u0142\u0105cznik\u00f3w po pi\u0119tna\u015bcie w kolumnie. Odnalezienie odpowiedniego prze\u0142\u0105cznika to wodzenie palcem po tablicy i wyszukiwane tego w\u0142a\u015bciwego. Do tego ma jeszcze panel wy\u015bwietlania stanu zbiornik\u00f3w i akumulator\u00f3w, panel generatora, panel pr\u0105du 230V, panel ogrzewania, panel klimatyzacji. Volker to ogarnia, ale dla nowicjuszy jest troszk\u0119 przera\u017caj\u0105ce. Ale dzisiaj sporo nieco wi\u0119kszych jacht\u00f3w ma takie tablice.<\/p>\n Teraz wyobra\u017acie sobie jak ci\u0119\u017cko jest tak\u0105 tablic\u0119 okablowa\u0107. Dochodzi do niej ponad osiemdziesi\u0105t par przewod\u00f3w. Kable jachtowe s\u0105 do\u015b\u0107 grube, bo przy napi\u0119ciu 12\/24 V p\u0142yn\u0105 w nich spore pr\u0105dy. Na przyk\u0142ad toaleta elektryczna pobiera 21A. Roboczo przyjmuje si\u0119, \u017ce dla kabla biegn\u0105cego w powietrzu, ka\u017cdy mm2 przekroju to 8 A. Czyli minimalny przekr\u00f3j do toalety to 2,5mm2. Je\u017celi uwzgl\u0119dnimy spadki napi\u0119cia przy takim pr\u0105dzie to kabelek musi mie\u0107 4mm2. Generalnie mo\u017cecie sobie wyobrazi\u0107, \u017ce do tablicy dochodzi „pyta” kabli grubo\u015bci mojego uda. To wszystko trzeba rozkrosowa\u0107. Aby tablica nie mia\u0142a rozmiar\u00f3w po\u0142owy jachtu prze\u0142\u0105czniki na niej s\u0105 niewielkie. To dodatkowo komplikuje pod\u0142\u0105czanie kabli. Na du\u017cych jachtach rozwi\u0105zuje si\u0119 to w ten spos\u00f3b, \u017ce dodawana jest strefa po\u015brednia – zestaw przeka\u017anik\u00f3w i bezpiecznik\u00f3w w dedykowanym miejscu. Tam krosowane s\u0105 wszystkie kable. Najcz\u0119\u015bciej jest to przemys\u0142owe rozwi\u0105zanie na tzw. szynie DIN. Do tablicy doprowadzone s\u0105 cienkie przewody steruj\u0105ce przeka\u017anikami. Okablowanie tablicy jest \u0142atwiejsze, pro\u015bciej mo\u017cna sterowa\u0107 wi\u0119kszymi pr\u0105dami. Ale w takiej konfiguracji pojawia si\u0119 kolejna porcja urz\u0105dze\u0144 (przeka\u017anik\u00f3w) czekaj\u0105cych tylko na to by si\u0119 zepsu\u0107 \ud83d\ude09<\/p>\n Na Fayce przyj\u0105\u0142em, \u017ce do KA\u017bDEGO odbiornika idzie oddzielny podw\u00f3jny kabel. A odbiornik\u00f3w jest \u0142\u0105cznie sto trzydzie\u015bci. Tablica o rozmiarach metr na dwa wcale mnie nie podnieca\u0142a. Tego typu rozwi\u0105zania z setkami przycisk\u00f3w kojarz\u0105 mi si\u0119 z filmami SF z lat siedemdziesi\u0105tych (jak cho\u0107by Kosmos 1999), a ja chc\u0119 mie\u0107 raczej co\u015b z Avatara \ud83d\ude42 Fayka jest jachtem klasycznym, ale na pok\u0142adzie rozwi\u0105zania ma w miar\u0119 nowoczesne.<\/p>\n D\u0142ugo szuka\u0107 nie musia\u0142em. Nowozelandzka firma BEP Marine (obecnie w grupie Marinco) proponuje cyfrowy system rozproszonej dystrybucji energii o nazwie CZone. Podobne systemy oferuj\u0105 te\u017c Philippi czy Mastervolt. Jednak po g\u0142\u0119bokiej analizie rozwi\u0105zanie BEP Marine wyda\u0142o mi si\u0119 najfajniejsze. No i co najwa\u017cniejsze BEP Marine to bardzo renomowana, uznana firma.<\/p>\n Idea jest bardzo prosta.<\/p>\n Dostarczamy pr\u0105d jednym grubym kablem w okolice grupy odbiornik\u00f3w, a tam „magiczna skrzyneczka” dystrybuuje go bezpo\u015brednio do urz\u0105dze\u0144.<\/p>\n Ca\u0142y system CZone w swojej kanonicznej postaci sk\u0142ada si\u0119 tylko z pi\u0119ciu rodzaj\u00f3w urz\u0105dze\u0144:<\/p>\n OI – Output Interface<\/strong> – wspomniana powy\u017cej magiczna skrzyneczka. Wchodz\u0105 do niej dwa kable: plus zasilana oraz kabel steruj\u0105cy NMEA2000 (dla niewtajemniczonych – solidny przemys\u0142owy standard komunikacji na jachtach i statkach – mutacja CANBus obecnego w dzisiejszych pojazdach). Wychodzi za\u015b sze\u015b\u0107 kabli do urz\u0105dze\u0144. Ka\u017cde z tych wyj\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 indywidualnie konfigurowanie – ma swoj\u0105 nazw\u0119, charakterystyk\u0119 elektryczn\u0105, zdefiniowany pr\u0105d maksymalny, typ i rodzaj zabezpieczenia (np. bezpiecznik zw\u0142oczny 5A), spos\u00f3b w\u0142\u0105czania natychmiast lub rozja\u015bnianie, zdefiniowane alarmy – przeci\u0105\u017cenia, braku poboru pr\u0105du itd itd. Skrzyneczka dodatkowo mierzy aktualne zu\u017cycie pr\u0105du na ka\u017cdym wyj\u015bciu i podaje o tym informacj\u0119 zwrotnie przez NMEA2000. Po zdj\u0119ciu z niej klapki, naszym oczom ukazuj\u0105 si\u0119 gniazda sze\u015bciu bezpiecznik\u00f3w. I to jest co\u015b co mnie zachwyci\u0142o w CZone. W razie awarii elektroniki mo\u017cna prze\u0142o\u017cy\u0107 bezpiecznik z po\u0142o\u017cenia dolnego w g\u00f3rne i w\u00f3wczas pod\u0142\u0105czamy urz\u0105dzenie bezpo\u015brednio do zasilania „na kr\u00f3tko” z pomini\u0119ciem ca\u0142ej elektroniki, cho\u0107 nadal przez bezpiecznik! Taka koncepcja wpisuje mi si\u0119 w moje Faykowe zasady, by do ka\u017cdej istotnej rzeczy mie\u0107 rozwi\u0105zanie awaryjne – backup. Zreszt\u0105 wszyscy, dos\u0142ownie wszyscy, kt\u00f3rym opowiadam o CZone m\u00f3wi\u0105 to samo „Taaaaaa pi\u0119knie tylko jak ta ca\u0142a elektronika dupnie to b\u0119dziesz mia\u0142 blackout jak za komuny…” A ja na to a nie, bo sobie przestawi\u0119 bezpieczniczek i b\u0119dzie cacy. MOI – Motorized Output Interface<\/strong> – mutacja OI dedykowana do sterowania silnik\u00f3w. Nie zanudzaj\u0105c Was szczeg\u00f3\u0142ami powiem, \u017ce mo\u017cna np. sterowa\u0107 silnik w uk\u0142adzie mostka H z PWM. Oznacza to na ludzki j\u0119zyk sterowanie obrotami silnika w prawo i lewo z regulowan\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 (np wycieraczki, podnoszone klapy, trimtaby)<\/p>\n SI – Signal Interface<\/strong> – skrzyneczka dzia\u0142aj\u0105ca w drug\u0105 stron\u0119. Ma sze\u015b\u0107 wej\u015b\u0107 na kt\u00f3rych mierzy sygna\u0142y. Mog\u0105 to by\u0107 sygna\u0142y z czujnik\u00f3w p\u0142yn\u00f3w w zbiornikach (w r\u00f3\u017cnych standardach) czujnik\u00f3w temperatury, ci\u015bnienia, wychylenia trimtab\u00f3w, wej\u015bcia styk\u00f3w (np zamkni\u0119cie klapy komory silnika), prostych w\u0142\u0105cznik\u00f3w. Ka\u017cde wej\u015bcie jest oczywi\u015bcie definiowane, ma nazw\u0119, rodzaju, charakterystyk\u0119, a wszystko co SI pomierzy\u0107 i wyczuje wysy\u0142ane jest do NMEA2000.<\/p>\n MI – Meter Interface<\/strong> – skrzyneczka dokonuj\u0105ca og\u00f3lnie poj\u0119tych pomiar\u00f3w \u017ar\u00f3de\u0142 energii elektrycznej. Jednym MI mo\u017cna mierzy\u0107 do trzech \u017ar\u00f3de\u0142 energii pr\u0105du sta\u0142ego i do trzech \u017ar\u00f3de\u0142 pr\u0105du przemiennego. Dwa \u017ar\u00f3d\u0142a ka\u017cdego rodzaju mog\u0105 mie\u0107 monitorowany pr\u0105d i napi\u0119cie, a po jednym tylko napi\u0119cie. Dla tych pierwszych, urz\u0105dzenie mierzy moc pobieran\u0105 lub dostarczan\u0105 (np przy \u0142adowaniu akumulator\u00f3w). Oblicza te\u017c ilo\u015b\u0107 energii zgromadzonej w akumulatorach z uwzgl\u0119dnieniem charakterystyki efektywno\u015bci danego akumulatora. Uwzgl\u0119dnia te\u017c wsp\u00f3\u0142czynnik Peukert\u2019a okre\u015blaj\u0105cy zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy moc\u0105 oddawan\u0105 z akumulatora od pr\u0119dko\u015bci oddawania tej mocy. Generalnie im szybciej czerpiemy pr\u0105d z akumulatora tym mniej go dostaniemy \ud83d\ude41 MI pozwala nam w miar\u0119 dok\u0142adnie wiedzie\u0107 ile mamy energii zgromadzonej i na jak d\u0142ugo jej wystarczy przy obecnym zu\u017cyciu. MI mierzy te\u017c produkcj\u0119 energii np z paneli solarnych czy wiatropr\u0105dnicy.<\/p>\n SCI – Switch Control Interface<\/strong> – skrzyneczka do kt\u00f3rej mo\u017cna pod\u0142\u0105czy\u0107 do o\u015bmiu przycisk\u00f3w typu Carling. Wpiszcie w googlach w wyszukiwaniu obraz\u00f3w „Carling Switch” i od razu b\u0119dziecie wiedzieli o czym m\u00f3wi\u0119. Oczywi\u015bcie przyciski mo\u017cna te\u017c pod\u0142\u0105czy\u0107 do SI, ale one obs\u0142uguj\u0105 tylko prost\u0105 funkcj\u0119 w\u0142\u0105cznika. Natomiast SCI daje pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad wszystkimi aspektami wy\u0142\u0105cznika, jego typem (jest chyba z pi\u0119tna\u015bcie typ\u00f3w), dzia\u0142aniem, funkcjami, nawet pod\u015bwietleniem i jasno\u015bci\u0105 tego pod\u015bwietlenia. A pod\u0142\u0105czenie tych Carling\u00f3w jest dziecinnie proste. Producent oferuje specjalne kabelki – z jednej strony maj\u0105 wtyk Ethernetowy a z drugiej z\u0142\u0105cze do Carling\u00f3w. Kilk, klik i gotowe.<\/p>\n DI – Display Interface<\/strong> – nasze okno do zagl\u0105dania do systemu. Dost\u0119pne s\u0105 trzy modele – jeden z ekranem 3,5″ obs\u0142ugiwany pokr\u0119t\u0142em i przyciskami oraz dwa wi\u0119ksze 8″ i 10″ dotykowe. Z uwagi na bud\u017cet i zajmowan\u0105 powierzchni\u0119 wybra\u0142em ten najmniejszy. Modu\u0142 DI pozwala na sterowanie ca\u0142\u0105 elektryk\u0105, odczyty wszystkich urz\u0105dze\u0144 pomiarowych i sygna\u0142owych, wy\u015bwietla powiadomienia i alarmy. Pozwala te\u017c na wprowadzanie modyfikacji do konfiguracji sieci.<\/p>\n Te modu\u0142y pozwalaj\u0105 na zbudowanie kompletnego systemu zarz\u0105dzania energi\u0105 i mediami na jachcie.<\/p>\n S\u0105 jeszcze dost\u0119pne modu\u0142y obs\u0142ugi pr\u0105du przemiennego ACMI – jednak s\u0105 to modu\u0142y do\u015b\u0107 kosztowne i w sumie nie zdecydowa\u0142em si\u0119 na ich zastosowanie. Wprawdzie modu\u0142y s\u0105 bardzo fajne, ale Fayka ma relatywnie ma\u0142o odbiornik\u00f3w AC.<\/p>\n Kolejne modu\u0142y to interface do systemu MasterBus Mastervolt’a oraz modu\u0142 WI – Wireless Interface – pozwalaj\u0105cy na u\u017cycie iPad lub iPhone jako kolejnego Display Interface. W planach jest wersja na Androida – gdy si\u0119 poka\u017ce to wtedy kupi\u0119 ten modu\u0142 WI \ud83d\ude09<\/p>\n Jak to wszystko dzia\u0142a?<\/p>\n Ano ca\u0142kiem prosto.<\/p>\n Producent dostarcza program na peceta, w kt\u00f3rym konfigurujemy nasz system. Ale najfajniejszym bajerem s\u0105 Tryby Pracy (ang. Mode of Operation).<\/p>\n Jak wygl\u0105da wej\u015bcie za\u0142ogi na wsp\u00f3\u0142czesny jacht. Pierwsze kroki do tablicy prze\u0142\u0105cznik\u00f3w i po kolei lod\u00f3wka – klik, o\u015bwietlenie – klik, klik, klik, klik, radio – klik, pompy wody – klik, kibelki – klik. I tak dalej zale\u017cnie od wielko\u015bci jachtu i potrzeb. Gdy wyp\u0142ywamy to dodatkowo instrumenty – klik, echosonda – klik, AIS – klik, strumieni\u00f3wka – klik, VHF – klik, chartploter – klik. A je\u015bli jest noc to dodatkowo \u015bwiat\u0142a nawigacyjne – klik. I tak w k\u00f3\u0142ko trwa to klikanie prze\u0142\u0105cznikami. Gdy co\u015b zapomnimy to jest potem „Eee lod\u00f3wka nie dzia\u0142a w\u0142\u0105czcie j\u0105 kurde”.<\/p>\n W CZone mo\u017cna utworzy\u0107 obwody wirtualne. Do tych obwod\u00f3w przypisujemy dowoln\u0105 liczb\u0119 urz\u0105dze\u0144 oraz definiujemy w\u0142\u0105czniki uruchamiaj\u0105ce dany obw\u00f3d – Tryb Pracy. W\u00f3wczas jednym, klikni\u0119ciem ustawiamy wszystko co trzeba. Nie ma ryzyka, \u017ce zapomnimy co\u015b w\u0142\u0105czy\u0107\/wy\u0142\u0105czy\u0107. Te tryby pracy mo\u017cna obs\u0142ugiwa\u0107 z ekranik\u00f3w DI, a mo\u017cna te\u017c je pod\u0142\u0105czy\u0107 pod przyciski, alarmy – „cokolwiek Stryjenka sobie winszuje”. Ja na Fayce mam osiem dedykowanych przycisk\u00f3w typu Carling. Ich funkcje to kolejno od prawej:<\/p>\n Potem s\u0105 trzy prze\u0142\u0105czniki odpowiadaj\u0105ce za Tryby nocne…<\/p>\n Opis jest du\u017co bardziej skomplikowany ni\u017c to dzia\u0142a w rzeczywisto\u015bci. A dzia\u0142a mniej wi\u0119cej tak.<\/p>\n Moim zdaniem ci\u0119\u017cko wymy\u015bli\u0107 co\u015b prostszego.<\/p>\n Ca\u0142a moja tablica steruj\u0105ca elektryk\u0105 jachtow\u0105 ma wielko\u015b\u0107 iPada i to w dodatku mini \ud83d\ude09<\/p>\n W momencie, gdy pisz\u0119 te s\u0142owa system dzia\u0142a ju\u017c od miesi\u0105ca – jeste\u015bmy na rejsie po zachodnim Ba\u0142tyku. Troszk\u0119 go jeszcze dostrajam, dogrywam, uzupe\u0142niam, definiuj\u0119 alarmy, czujniki. Czeka mnie jeszcze precyzyjne zestrojenie pomiar\u00f3w wody i paliwa w zbiornikach – system ma funkcj\u0119 definiowane tego na \u017cywo – zaczynamy od pustego zbiornika i kolejno nalewamy odmierzone ilo\u015bci np co 25 litr\u00f3w i wpisujemy te punkty do CZone. System sobie tworzy krzyw\u0105 pojemno\u015bci. To sprawia, \u017ce nawet dla zbiornik\u00f3w o dziwnych kszta\u0142tach CZone precyzyjnie podaje ilo\u015b\u0107 p\u0142ynu w zbiorniku.<\/p>\n Dodatkowo chc\u0119 te\u017c zdefiniowa\u0107 ca\u0142y system zabezpiecze\u0144 akumulator\u00f3w. CZone na bie\u017c\u0105co dokonuje pomiar\u00f3w ilo\u015bci energii kt\u00f3ra zosta\u0142a z akumulator\u00f3w pobrana i kt\u00f3ra zosta\u0142a do nich dostarczona. W ten spos\u00f3b w ka\u017cdej chwili system ma \u015bwiadomo\u015b\u0107 ilo\u015bci energii zgromadzonej w poszczeg\u00f3lnych bankach akumulator\u00f3w. Mo\u017cna zdefiniowa\u0107 poziomy bezpiecze\u0144stwa przy kt\u00f3rych system ma „zrzuca\u0107” dane rodzaje obci\u0105\u017cenia – czytaj wy\u0142\u0105cza\u0107 poszczeg\u00f3lne mniej wa\u017cne odbiorniki. To zabezpieczenie mo\u017ce by\u0107 zdefiniowane wielopoziomowo. Np.:<\/p>\n Takie zabezpieczenia mo\u017cna definiowa\u0107\u00a0 dla ka\u017cdego banku oddzielnie.<\/p>\n Do tego ekranik DI elegancko prezentuje wszystkie wyniki pomiar\u00f3w – pokazuje ilo\u015bci p\u0142yn\u00f3w w zbiornikach. Pokazywane s\u0105 zar\u00f3wno procenty jak i litry. Do ka\u017cdego zbiornika mo\u017cna przypisa\u0107 wielopoziomowe alarmy. System DI pokazuje stan na\u0142adowania akumulator\u00f3w, bie\u017c\u0105ce warto\u015bci napi\u0119\u0107 i pr\u0105d\u00f3w – czy akumulatory s\u0105 roz\u0142adowywane czy \u0142adowane. Pokazuje na ile czasu wystarczy energii przy bie\u017c\u0105cym zu\u017cyciu. DI pokazuje te\u017c obecno\u015bci i warto\u015bci napi\u0119\u0107 AC (230V) z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 (Keja, Generator, Inwerter).<\/p>\n Jak na razie jestem tego systemu bardzo zadowolony. Wiesia te\u017c chwali\u0142a. Koledzy \u017ceglarze podobnie. Wszystkich zachwyca prostota korzystania. A to wszystko dzi\u0119ki Trybom Pracy.<\/p>\n Katalog CZone znajdziecie tutaj: CZone<\/a><\/p>\n CZone podobnie jak inne produkty BEP Marine, czy cokolwiek z grupy Marinco, dystrybuuje znana Gda\u0144ska firma Eljacht. Pan Tomasz Jankowski doskonale zna i rozumie niuanse CZone, wi\u0119c gdyby\u015bcie mieli jakie\u015b pytania lub chcieli zainstalowa\u0107 CZone – \u015bmia\u0142o wskakujcie na http:\/\/www.eljacht.pl.<\/p>\n Lub od razu do Pana Tomasza – maila mog\u0119 poda\u0107 na priv.<\/p>\n Za kilka dni opublikuj\u0119 wpis o ca\u0142ej elektryce na Fayce, przygotowa\u0142em te\u017c info stoczniowe:\u00a0 co nowego jest zrobione na Fayce. Na tapecie jest opis tegorocznego d\u0142ugiego rejsu po zachodnim Ba\u0142tyku oraz zaleg\u0142e rejsy z ubieg\u0142ego roku.<\/p>\n Wi\u0119c …. Stay tuned…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Od czas\u00f3w dier Fenicjan i drakkar\u00f3w Wiking\u00f3w, jednostki p\u0142ywaj\u0105ce troszk\u0119 si\u0119 unowocze\u015bni\u0142y… W du\u017cej mierze dotyczy to wszechobecnej elektryki i elektroniki. Dzisiaj ka\u017cdy jacht, czy to \u017caglowy czy motorowy ma co najmniej kilkana\u015bcie urz\u0105dze\u0144 elektrycznych. Wida\u0107 to po standardowych tablicach … Czytaj dalej
\nS\u0105 te\u017c rozwi\u0105zania nieco mniej ortodoksyjne – od tablicy do urz\u0105dzenia dochodz\u0105 dwa przewody – ale bezpiecznik i wy\u0142\u0105cznik s\u0105 tylko na jednym – plusowym. Szyny masowe skupione s\u0105 w jednej cz\u0119\u015bci tablicy. To rozwi\u0105zanie podobnie jak instalacja dwupolowa pozwala unikn\u0105\u0107 bardzo wrednego problemu – tzw. „p\u0119tli masy”. Polega to z grubsza na tym, \u017ce nieumiej\u0119tnie poprowadzony przew\u00f3d masy mo\u017ce tworzy\u0107 p\u0119tle indukcyjne, w kt\u00f3rych powstaj\u0105 napi\u0119cia paso\u017cytnicze. Od tych zak\u0142\u00f3ce\u0144 elektronika jachtowa potrafi kompletnie ze\u015bwirowa\u0107. Usuni\u0119cie tych problem\u00f3w na gotowej instalacji jest zwykle bardzo trudne.<\/p>\n
\nPowiem te\u017c, \u017ce rozkr\u0119ca\u0142em pude\u0142ka i wewn\u0105trz zrobione s\u0105 zgodnie z najlepszymi regu\u0142ami sztuki in\u017cynierskiej. Wi\u0119c raczej powinny by\u0107 trudne do zabicia. Na przyk\u0142ad wyj\u015bcia daj\u0105 do 20A ka\u017cde, a zastosowane tranzystory MOSFET s\u0105 na 70A ka\u017cdy, wi\u0119c jest ogromny zapas. No i oczywi\u015bcie s\u0105 w\u0142o\u017cone wspomniane bezpieczniki. Wyj\u015bcia mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 w pary, tr\u00f3jki, itp. Tak wi\u0119c, gdy m\u00f3j kibelek potrzebuje nominalnie 21A, musia\u0142em go pod\u0142\u0105czy\u0107 do dw\u00f3ch wyj\u015b\u0107. Na Fayce mam dziewi\u0119\u0107 OI.<\/p>\n
\nGeneralnie podstaw\u0105 konfiguracji jest „Obw\u00f3d” (ang. Circuit). Obw\u00f3d sk\u0142ada si\u0119 z odbiornika i wy\u0142\u0105cznika. To oczywi\u015bcie w uproszczeniu, ale od tego nale\u017cy zacz\u0105\u0107. No bo skoro mamy na jachcie lod\u00f3wk\u0119, to trzeba m\u00f3c j\u0105 jako\u015b w\u0142\u0105czy\u0107, to samo z ka\u017cdym urz\u0105dzeniem. I tu zaczyna si\u0119 prawdziwa frajda. Te zale\u017cno\u015bci mog\u0105 by\u0107 definiowane w bardzo elastyczny spos\u00f3b. Po pierwsze „wy\u0142\u0105cznikiem” mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cnorodny sygna\u0142 czy zdarzenie. Mo\u017ce to by\u0107 funkcja na wy\u015bwietlaczu DI, fizyczny wy\u0142\u0105cznik na \u015bcianie, przycisk Carling za po\u015brednictwem modu\u0142u SCI, wynik pomiaru poziomu p\u0142ynu, temperatury, ci\u015bnienia, uruchomiony alarm, stan w\u0142\u0105czenia innego obwodu. Jeden obw\u00f3d mo\u017ce mie\u0107 wiele wy\u0142\u0105cznik\u00f3w. Np. wentylator w komorze silnika mo\u017ce by\u0107 w\u0142\u0105czony r\u0119cznie z ekraniku oraz automatycznie po osi\u0105gni\u0119ciu pewnej zadanej temperatury w komorze. Np. druga pompa z\u0119zowa mo\u017ce zosta\u0107 w\u0142\u0105czona, gdy pierwsza pracuje ci\u0105gle ponad trzy minuty. Mo\u017cna te\u017c budowa\u0107 logiczne bloki tworz\u0105c skomplikowane zale\u017cno\u015bci. Ja np. mam zdefiniowane co\u015b takiego: wy\u0142\u0105cz pomp\u0119 wody s\u0142odkiej w momencie, gdy zaw\u00f3r poboru wody prze\u0142\u0105czony jest na lewy zbiornik i poziom wody w tym zbiorniku jest bardzo niski (zdefinowa\u0142em to na 5%) lub gdy zaw\u00f3r jest prze\u0142\u0105czony na prawy zbiornik i poziom wody w tym zbiorniku jest bardzo niski. R\u00f3wnocze\u015bnie w\u0142\u0105cz alarm braku wody. To zabezpiecza pomp\u0119 przed prac\u0105 na sucho i w konsekwencji szybkiemu rozwaleniu tej\u017ce.<\/p>\n\n
\n
\n
\n
\n